Fırçaladıktan sonra neden ağzını çalkalamamalısın?

Çalkalamak neyi değiştirir?

Florür, dişine fırçalama sırasında yüzeyden etki eder. Fırçalamadan sonra ağzında, tükürükte ve diş yüzeyinde bir miktar florür kalır. Bu küçük miktar bir süre daha çalışmaya devam eder: Asit atağından sonra mineye mineral dönmesine yardım eder ve yüzeyi aside karşı daha dirençli hâle getirir.

Ağzını bir bardak suyla çalkaladığında bu kalıntının önemli bir kısmını seyreltip atmış olursun. Bu yüzden birçok halk sağlığı kılavuzu fırçalamayı tek bir cümleyle bitirir: tükür, çalkalama. İngiltere'nin kanıta dayalı ağız sağlığı rehberi Delivering Better Oral Health bunlardan biridir.

Fırçalama bitti diye florürün işi bitmez.

Doğru sıra

Günlük rutinini şu sırayla kurabilirsin:

1. Diş arası temizliği

   Diş ipi ya da arayüz fırçası kullanıyorsan fırçalamadan önce kullan.

2. Bezelye tanesi kadar macun

   Daha fazlası daha fazla koruma sağlamaz, yalnızca daha fazla köpük yapar.

3. İki dakika fırçala

   Ağzını dört bölgeye ayır, her birine yaklaşık 30 saniye ver. Fırçayı diş eti çizgisine 45° açıyla tut.

4. Tükür

   Macunun fazlasını iyice tükür.

5. Çalkalama

   Su, gargara ya da başka bir sıvı kullanma. Florür dişlerinin üzerinde kalsın.

Ne kadar macun yeterli?

Yetişkinler için bezelye tanesi kadar macun yeterli. Reklamlarda gördüğümüz, fırçanın tamamını kaplayan şerit gerçek bir fayda sağlamaz. 6 yaş üstü çocuklar da bezelye tanesi kadar macun kullanmalı ve bir yetişkin fırçalamaya göz kulak olmalı. 6 yaş altındaki çocuklar için doğru macunu ve miktarı diş hekiminle konuş.

İki dakika, günde iki kez

Çoğu insan iki dakikadan kısa fırçalıyor. İki dakika, macunun ve fırçanın ağzın tüm yüzeylerine ulaşması için gereken süre. Telefonundaki bir zamanlayıcı ya da iki dakikalık bir şarkı, bu süreyi alışkanlığa çevirmeyi kolaylaştırır.

Son fırçalama neden yatmadan önce?

Uyurken tükürük akışı belirgin şekilde azalır. Tükürük, asidi nötralize eden ve mineye mineral taşıyan doğal savunmamızdır. Gece bu savunma zayıfladığında, dişlerin üzerinde kalan florür daha da önemli hâle gelir.

Bu yüzden günün son fırçalamasını yatmadan hemen önce yap. Ardından sudan başka bir şey yiyip içme. Çalkalamamanın en çok işe yaradığı an da bu.

Gargara kullanıyorsan

Gargara kullanmayı seviyorsan onu fırçalamadan hemen sonra değil, gün içinde ayrı bir saatte kullan, örneğin öğle yemeğinden sonra. Fırçalamanın hemen ardından kullanılan gargara da tıpkı su gibi macundan kalan florürü seyreltir.

Alışkanlığı değiştirmek

İlk günlerde ağzında kalan macun tadı tuhaf gelebilir. Fazlasını iyice tükürmek bu hissi büyük ölçüde azaltır. Birkaç hafta sonra çoğu insan farkı fark etmez bile. Alışkanlık oturduğunda, aynı macundan her gün biraz daha fazla fayda almış olursun.

Kaynaklar

1. Office for Health Improvement and Disparities. Delivering better oral health: an evidence-based toolkit for prevention. 4th ed. London; 2021.
2. Walsh T, Worthington HV, Glenny AM, Marinho VCC, Jeroncic A. Fluoride toothpastes of different concentrations for preventing dental caries. Cochrane Database Syst Rev. 2019;3:CD007868.
3. Marinho VCC, Higgins JPT, Logan S, Sheiham A. Fluoride toothpastes for preventing dental caries in children and adolescents. Cochrane Database Syst Rev. 2003;(1):CD002278.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Ağız sağlığınla ilgili sorular için diş hekimine danış.